Gizem KARADAĞ-Celal ATALAY/ANKARA, – EĞİTİM-Bir-Sen ve Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, Türkiye’nin 81 ilinde 120 bin okul yöneticisi, öğretmen ve veli ile gerçekleştirilen ara tatil uygulamasına ilişkin saha araştırmasının sonuçlarını paylaştı.
‘Ara Tatil Uygulamasının Değerlendirilmesi: Okul Yöneticisi, Öğretmen, Veli ve Öğrenci Araştırması’ başlıklı saha araştırmasının sonuçlarını açıklayan Yalçın konuşmasında, “Araştırma Türkiye genelinde online anket tekniği ile gerçekleştirildi. Araştırma, sadece devlet okullarında görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerini, ortaokul ve ortaöğretim öğrencilerini ve temel eğitim ile ortaöğretimde çocuğu öğrenim gören velileri kapsamaktadır. Veriler, 10-21 Aralık 2025 tarihleri arasında tüm Türkiye genelinde online olarak toplanmıştır. Araştırma, uygulamanın sahadaki yansımalarını verilerle ortaya koymak amacıyla Türkiye’nin 81 ilinde toplam 119 bin 709 paydaşın katılımıyla şekillenmiştir. Araştırmaya 55 bin 126 öğretmen, 7 bin 792 yönetici, 20 bin 675 öğrenci ve 36 bin 116 veli katılmıştır. Örneklemin bu denli geniş ve çeşitlilik arz etmesi, ara tatil uygulaması hakkındaki tüm ilgili grupların görüşlerinin güçlü bir biçimde saptanması içindir. Araştırma bulguları, ara tatilin eğitim öğretim süreçlerine etkisine ilişkin farklı paydaşların deneyimlerini görünür kılmakta; uygulamanın akademik başarı, motivasyon, aile hayatı ve sosyal gelişim üzerindeki yansımalarına dair önemli veriler sunmaktadır. Çalışma, yalnızca mevcut durumu tespit eden bir rapor değil, aynı zamanda eğitim takviminin daha verimli ve dengeli biçimde yapılandırılmasına katkıda bulunacak önemli veri niteliğindedir” dedi.
‘YÜZDE 80’İ TATİL SONRASI DERSLERE UYUM SAĞLAMA KONUSUNDA GÜÇLÜK YAŞAMIYOR’
Yalçın, sözlerin, şöyle sürdürdü:
“Araştırma sonuçları, ara tatil uygulamasının tüm paydaş grupları tarafından yüksek düzeyde sahiplenildiğini göstermektedir. Olası bir kaldırma kararına yönelik katılmama oranı öğretmenlerde yüzde 88,2, okul yöneticilerinde yüzde 72,1 ve velilerde yüzde 70,5 ara tatil uygulamasını kaldırma kararına katılmadılar. Özellikle öğrencilerin lise yüzde 85,7, ortaokul yüzde 78,4 uygulamayı devam ettirme yönündeki iradesi vardı. Bakanlığın ara tatili kaldırma yönündeki olası bir kararını ‘desteklerim’ diyen velilerde oran, erkek velilerde yüzde 18,3 iken kadın velilerde yüzde 23,6’dır. ‘İkimiz de çalışıyoruz’ diyen velilerin yüzde 76,2’si, ‘sadece ben çalışıyorum’ diyen velilerin yüzde 71,2’si, ‘ikimiz de çalışmıyoruz’ diyen velilerin yüzde 67,9’u, ‘sadece eşim çalışıyor’ diyen velilerin yüzde 64,3’ü, bakanlığın ara tatili kaldırma yönündeki olası bir kararını desteklememektedir. Araştırmaya katılanların büyük çoğunluğu öğretmen, yönetici, veli mevcut modelin eğitim takvimini daha dengeli ve verimli bir yapıya kavuşturduğu görüşündedir. Kamuoyundaki yaygın kaygıların aksine, öğretmenlerin yüzde 86,9’u ara tatillerin öğrenme kaybına yol açtığı tezine katılmamaktadır. Bu şekilde, öğretmenlerin yüzde 82,7’si ve öğrencilerin yaklaşık yüzde 80’i tatil sonrası derslere uyum sağlama konusunda herhangi bir kronik güçlük yaşanmadığını belirtmektedirler. Bulgular, ara tatillerin öğrenme kaybına yol açmadığını ortaya koymaktadır. Ara tatillerin, öğrencilerin biriken akademik yorgunluğunu giderme ve motivasyon yenileme noktasında işlevsel bir araç olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin yüzde 87,3’ü bu dönemlerin bilişsel ve duygusal tazelenme sağladığını söylüyor.”
‘ARA TATİL UYGULAMASI ÖĞRETMENLERİN İŞ PERFORMANSI OLUMLU ETKİLİYOR’
Yalçın, “Çalışan ebeveynlerin çocuk bakımı noktasında ciddi bir mağduriyet yaşadığına dair hipotez, saha verileriyle doğrulanmamıştır. Her iki ebeveyni çalışan ailelerin yüzde 76,2’si uygulamanın kaldırılmasına karşı çıkmaktadır. Velilerin büyük bir kısmı, ara tatilin izin almalarını zorunlu kılmadığını veya iş yerinde sorun oluşturmadığını belirtmiştir. Bu oran lise velilerinde yüzde 80,3, okul öncesi velilerinde yüzde 69,6’dır. Velilerin yaklaşık yüzde 50’si, tatil dönemlerinde verilen yoğun ödev ve projelerin, uygulamanın dinlenme ve tazelenme amacını gölgelediğini söylüyor. Öğretmenlerin yüzde 52,3’ü mesleki gelişim faaliyetlerinin dinlenme ihtiyacıyla kronolojik olarak çakıştığını, yöneticilerin ise yüzde 46,5’i bu faaliyetlerin niteliksel verimliliğinin düşük olduğunu ifade ediyor. Verimlilik eleştirilerine rağmen, öğretmenlerin yüzde 89,6’sı ve yöneticilerin yüzde 72,3’ü ara tatil uygulamasının genel iş performansını yıl boyu olumlu etkilediği söylüyor” dedi.
‘ARA TATİL UYGULAMASININ DEVAMLILIĞI SAĞLANMALIDIR’
Yalçın, araştırma sonuçlarından elde edilen verilere göre Türkiye’deki ara tatil uygulamasının tamamen kaldırılması yerine verimliliğini artırmak ve paydaşların beklentilerini karşılamak adına geliştirdikleri önerilere ilişkin şunları söyledi:
“Ara tatil uygulamasının devamlılığı sağlanmalıdır. Saha araştırması, öğretmenlerin, yöneticilerin, velilerin ve öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun ara tatillerin kaldırılmasına karşı olduğunu göstermektedir. Bu güçlü toplumsal destek ve uygulamanın OECD standartları ve uluslararası eğilimlerle uyumlu olması nedeniyle, ara tatil modelinin korunması dolayısıyla kaldırılmaması konusunda ortak kanaat mevcuttur. Her iki veliden biri ve birçok öğrenci, ara tatilde verilen ödevlerin tatilin dinlenme amacına ulaşmasını engellediğini ve stres oluşturduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla ara tatillerde öğrencilere akademik ağırlıklı yoğun ödevler vermek yerine kitap okuma, hobilerle ilgilenme ve sosyal etkinliklere yönlendirilebilir. Genel olarak veliler çocuk bakımı konusunda zorlanmadıklarını belirtse de özellikle okul öncesi ve ilkokul kademesinde çocuğu olan velilerin yaklaşık yüzde 30’a yakını planlama ve bakım konularında ekstra çaba sarf etmek zorunda kaldıklarını ifade ediyorlar. Özellikle küçük yaş grubundaki çocukları olan çalışan ebeveynler için ara tatil dönemlerinde okul bünyesinde veya yerel yönetimlerle iş birliği içinde isteğe bağlı sosyal-kültürel-sportif kamplar veya atölye çalışmaları organize edilebilir. Araştırma, ara tatillerin öğrenme kaybına yol açtığı, sınav hazırlığını (LGS/YKS) bozduğu veya tatil dönüşü adaptasyon sorunu yaşattığı yönündeki yaygın kanaatlerin sahada öğretmen, yönetici, öğrenci ve veli nezdinde karşılığı olmadığını ortaya koymuştur. Millî Eğitim Bakanlığı, elinde bu tür bilimsel veriler varsa kamuoyuyla paylaşarak uygulamanın pedagojik faydalarını vurgulamalı ve yanlış algıları düzeltmelidir.”
‘ESNEK TAKVİM MODELLERİ ÜZERİNDE DURULMALIDIR’
Yalçın, sözlerini şöyle tamamladı:
“Türkiye’nin geniş coğrafyası ve iklim çeşitliliği göz önüne alındığında, ara tatil tarihlerinin verimliliği tartışma konusu olabilir. Bununla birlikte Ramazan Bayramı’nın son iki yıl ve Kurban Bayramı’nın ise bu yıl eğitim öğretim yılının ikinci dönemine denk gelmesi ve bu dini bayram tatillerinin de uzun bir süre eğitim öğretim dönemlerinin içerisinde kalması da tatillerin süresinin çok fazla olacağı yönünde tartışma yaşanıyor. Bakanlık son iki yıldır ikinci dönem ara tatilleri Ramazan Bayramı ile birleştirmiş ve mart aylarında uygulamıştır. Bu bayram tatillerinin her yıl yaklaşık 11 gün geriye gittiği göz önüne alındığında ara tatillerin konumlanacağı yer biraz daha karmaşık hâle gelecektir. Dolayısıyla ara tatillerin takvimi belirlenirken, pedagojik dengeyi bozmayacak şekilde, bölgelerin iklim şartları ve yerel ihtiyaçları ile dini bayramların tatilleri de dikkate alınarak iki ara tatilden birinin geçici süre kaldırılarak yarıyıl tatilinin üç haftaya çıkarılması veya bu sürenin yaz tatili başlangıcına eklenmesi gibi genel, bölgesel ve okul bazlı esnek takvim modelleri üzerinde durulmalıdır. Bu çok uzun bir süre olacak bir şey değil. Birkaç yıllık süre içerisinde bu söz konusu olabilir. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, öğretmen ve yöneticilerin ara tatillerdeki mesleki gelişim çalışmalarını verimli bulmaması ve bu faaliyetlerin dinlenme ihtiyacıyla çakışmasıdır. Dolayısıyla ara tatillerde düzenlenen mesleki çalışmaların içeriği daha verimli ve ilgi çekici hâle getirilmeli, öğretmenlerin dinlenme ihtiyacı gözetilerek bu faaliyetlerin bir kısmı uzaktan eğitim yöntemiyle veya esnek ve öğretmenlerin kendi ihtiyaçlarına göre seçebileceği modüllerden oluşturulabilir.”
