Semih ERSÖZLER/ANTALYA, – Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, “Bölgesel düzeyde anayasa yargısı için kalıcı bir diyalog ve işbirliği mekanizması kurulacak. Avrupa’daki çok taraflı anayasa yargısı iş birliklerine benzer bir dayanışma modeli, Balkanlar’a özgü olarak şekillenecek” şeklinde açıklamada bulundu.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’nin öncülüğünde gerçekleştirilen ‘İnsan Haklarının Standardizasyonu ve Anayasa Yargısının Rolü’ konulu Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu 3. Konferansı başladı. Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı (ATGV) tarafından Antalya Eğitim ve Sosyal Tesisi’nde gerçekleşen etkinliğe; Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Muhsin Şentürk, Danıştay Başsavcısı Cevdet Erkan, Bulgaristan Anayasa Mahkemesi Başkanı Pavlina Panova ve Arnavutluk Anayasa Mahkemesi Üyesi Sonila Bejtja gibi önemli isimler katıldı. Ayrıca, forum üyesi ülkelerin anayasa mahkemeleri başkan ve üyeleri, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yargıçları ve Antalya Valisi Hulusi Şahin de etkinlikte yer aldı.
‘İNSAN HAKLARI TOPLUMUN ORTAK VICDANI’
Açılışta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın gönderdiği mesaj okundu. Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, insan haklarının toplumların ortak vicdanı olduğunu vurgularken, “Anayasa yargısının temel misyonu, hak ve özgürlükleri güvence altına alarak, egemenlik yetkisinin kullanımını demokratik çerçevede düzenlemek ve anayasaların etkinliğini sağlamak suretiyle gerçekleşmektedir. Temel hakların korunması için anayasa ve yasada belirli kurallara yer verilse de, anayasa mahkemelerinin denetleyici rolü bu bağlamda oldukça kritik bir öneme sahiptir. Anayasa mahkemeleri, hukukun uygulanmasının yanı sıra toplumsal barış ve adalet anlayışını da yücelten kuruluşlar olarak sorumluluk taşımaktadır” diye belirtti.
Özkaya, Türkiye’nin temel hak ve özgürlükler konusundaki evrensel ilke ve normları benimsediğini dile getirerek, “Küresel mücadelenin parçası olarak, anayasa yargısı artık ulusal sınırların ötesine geçmekte ve uluslararası hukuk standartlarıyla şekillenmektedir. Ülkeler arası iş birliği, hukukun üstünlüğünü pekiştirmek, bireysel hakları etkili bir şekilde korumak ve küresel adalet anlayışını sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. Anayasa mahkemeleri arasındaki dayanışma, uluslararası hukuk kültürünün gelişmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ortak değerlerin koruması ve geliştirilmesi, yalnızca yerel mahkemelerin değil, bölgesel ve evrensel düzeydeki anayasa yargısının da görevleri arasındadır” dedi.
‘BALKAN ÜLKELERİ ARASINDA ANAYASAL DİYALOG GÜÇLENİYOR’
Özkaya, insan haklarını korumanın evrensel bir taahhüt olduğunu belirterek, “Bu forum, Balkan ülkeleri arasında anayasal etkileşimin güçlenmesi ve ortak anayasal değerlerin teşvik edilmesi açısından bir dönüm noktası olacaktır. Yeni atılacak somut adımlar, Balkan uluslarının yalnızca ortak anayasa meselelerini tartışmasına değil, hukukun üstünlüğü, insan hakları koruma ve demokrasi standartlarının iyileştirilmesi konularında ortaksal ilkeler geliştirmesine de olanak verecektir. Özellikle, anayasa yargısı sürecinde kalıcı bir diyalog ve dayanışma mekanizması kurulacak ve Avrupa’daki iş ortaklıklarıyla uyumlu bir Balkan dayanışması modeli oluşturulacak. Bu adımlar, hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını Balkanların ortak değerleri haline getirecektir” dedi.
‘HALKA YAKIN OLMAK ZORUNDAYIZ’
Arnavutluk Anayasa Mahkemesi Üyesi Sonila Bejtja, Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu’nun önemine değinerek, “Kamu alanında yapay zeka gibi yeniliklerin artması, hak ve sorumlulukları etkiliyor. Anayasa mahkemeleri, bu yenilikleri yaratıcı bir şekilde ele almalıdır. Anayasal yargılama sürecinde her zaman halkla iç içe olmalı ve özgürlükleri göz önünde bulundurmalıyız. Mahkemelerin işlevi sadece yargılama değil, aynı zamanda kültürel bir görevdir. Bu forum, mahkemeler arasında bilgi ve deneyim alışverişini teşvik etme açısından kritik bir öneme sahiptir” ifadesini kullandı.
‘BÖLGESEL SES OLACAĞIZ’
Bulgaristan Anayasa Mahkemesi Başkanı Pavlina Panova, “Bu forum başlangıçta bir fikirken, şimdi somut bir platform haline geldi. Forum, gelişim göstermekte ve Avrupa Anayasa Mahkemeleri Konferansı’nda gözlemci olarak yer alacağız. Yaptıklarımız önemli ancak daha fazlasını başarabiliriz. Balkan ülkeleri tarih boyunca birçok zorlukla karşılaşmış, ancak aynı zamanda büyük hivler de göstermiştir. Biz komşular olarak birbirimizle köprüler kurmalı ve birlikte çalışmalıyız. Avrupa olarak hepimiz yargı alanında ortak çabalar göstermekteyiz. Anayasa mahkemeleri, birbirlerini tanıdıkça ve güvendikçe daha etkin iş birliği gerçekleştirebilir. Diyaloğu katılımcılarımız arasında güçlendirmeye devam edip, kapasitemizi artırarak bölgesel bir ses olmayı sürdüreceğiz” dedi.
‘TOPLUMUN VİCDANINDA ADALET DUYGUSUNU PEKİŞTİRİYOR’
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Muhsin Şentürk, hukukun üstünlüğü ilkesinin korunmasının önemine dikkat çekerek, “Alınan kararlar yalnızca hukuku tatbik etmekle kalmayıp, aynı zamanda toplumda adalet duygusunu artırmaktadır. Savaşlar, soykırımlar, zorunlu göçler, ekonomik eşitsizlikler, iklim değişikliği ve sosyal kutuplaşmalar, insan haklarının korunmasını daha da zorlaştırmakta ve küresel düzeyde adalet, güvenlik ve özgürlük dengesinin yeniden şekillendirilmesini gerektirmektedir. Bu koşullar altında, insan hakları, adaletin sağlanması ve hukukun üstünlüğü ilkesinin korunması, toplumların barış ve istikrarı için önem taşımaktadır” dedi.
Danıştay Başsavcısı Cevdet Erkan, forumda iş birliğinin artırılmasını umut ederek, anayasa mahkemelerinin bireylerin temel hak ve özgürlüklerini korumakla, devletin adalet anlayışını temsil eden kuruluşlar olduğuna vurgu yaptı.
